BRÜKSEL – Avrupa Birliği’nin merakla beklenen ve küresel çapta bir ilk olan Yapay Zeka Yasası (AI Act), yürürlüğe girmesinin hemen ardından ilk büyük skandalıyla karşı karşıya. Dev bir teknoloji şirketinin, yasayı ihlal ederek “yüksek riskli” sınıflandırmasına giren bir yapay zeka sistemini gizlice kullandığı iddiası, Brüksel’de ve teknoloji dünyasında adeta bir deprem etkisi yarattı.

Teknoloji Devinden Gizli Operasyon: “Yüksek Riskli” Algoritma Ortaya Çıktı

AB kaynaklarından sızan bilgilere göre, ismi henüz resmi olarak açıklanmayan ancak milyarlarca kullanıcıya sahip küresel bir teknoloji devi, yapay zeka yasasının getirdiği şeffaflık ve denetim yükümlülüklerini göz ardı ederek “gölge bir algoritma” geliştirdi ve Avrupa Birliği topraklarında gizlice uygulamaya koydu. Bu algoritmanın, AB Yüksek Riskli Yapay Zeka Sistemleri listesine giren; kullanıcı davranışlarını tahmin etme, hassas profil oluşturma ve karar alma süreçlerini etkileme potansiyeline sahip olduğu belirtiliyor. Özellikle seçim süreçleri, kredi başvuruları veya istihdam kararları gibi kritik alanlarda bu tür algoritmaların denetimsiz kullanımı, yasa koyucuları en çok endişelendiren nokta.

AB Komisyonu Acil Toplandı: “Dijital Egemenliğimize Saldırı!”

Skandalın ortaya çıkmasının ardından Avrupa Komisyonu, acil olarak toplanarak durumu değerlendirdi. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, yaptığı ilk açıklamada sert mesajlar verdi: “Yapay Zeka Yasası, Avrupa değerlerini ve vatandaşlarımızın haklarını korumak için bir kaledir. Bu yasağa karşı sıfır tolerans göstereceğiz. Ortaya çıkan bu durum, sadece bir ihlal değil, Avrupa’nın dijital egemenliğine ve hukukun üstünlüğüne yapılmış bir saldırıdır. Sorumlular en ağır şekilde cezalandırılacaktır.”

Komisyon’un, söz konusu şirkete yönelik soruşturma başlattığı ve delil toplama sürecinin hızla devam ettiği öğrenildi. Yasanın öngördüğü devasa para cezaları (şirketin küresel cirosunun %7’sine kadar) ve Avrupa pazarından men etme gibi yaptırımlar masada.

“Algoritma Şeffaflığı” Savaşı ve Küresel Etkileri

Bu olay, AB’nin yapay zeka regülasyonunda dünyanın geri kalanına örnek teşkil etme çabasının ilk ve en büyük sınavı olarak görülüyor. Yasa, yüksek riskli sistemlerin şeffaf bir şekilde denetlenmesini, veri kalitesini ve insan gözetimini zorunlu kılıyor. Gizli algoritmaların varlığı, bu denetimlerin ne kadar zorlu olacağını ve teknoloji şirketlerinin yasal boşlukları arama eğilimini de gözler önüne serdi.

Uzman Görüşü: Paris Ekonomi Okulu’ndan Prof. Dr. Emre Demir, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, “Bu skandal, yapay zeka yasalarının sadece kağıt üzerinde kalmaması için ne kadar güçlü bir denetim mekanizmasına ihtiyaç olduğunu gösterdi. AB’nin bu krizi nasıl yöneteceği, küresel yapay zeka regülasyonlarının geleceğini de şekillendirecek. Şirketlerin sorumluluğu artık sadece ürün çıkarmak değil, etik ve yasal sınırlara uymaktır.” dedi.

Önümüzdeki günlerde, Komisyon’un soruşturmanın detaylarını açıklaması ve adı geçen şirkete karşı somut adımlar atması bekleniyor. Bu dava, dijital çağda şirketlerin gücü ile devletlerin regülasyon yetkisi arasındaki dengeyi yeniden tanımlayacak gibi görünüyor.

Haberci.Biz / PAK / Zehra Naz Berdibek